RKD STUDIES

191. Het offer van Isaak

... het offer van Isaak afgebeeld. Centraal staat het moment waarop Abraham zijn zwaard heft om het offer van Isaak ten uitvoer te brengen, maar Gods engel verschijnt om hem tegen te houden en hem wijst op de ram in het struikgewas die hij in de plaats van zijn zoon kan offeren (Genesis 22: 1-19). Links op de achtergrond wachten Abrahams knechten bij de ezel terwijl hij het offer gaat brengen.2 De scène rechts op de achtergrond verbeeldt een eerder moment, de aankondiging van de geboorte van Isaak door de drie engelen, waarbij Sara lachte omdat Abraham en zij reeds hoogbejaard waren (Genesis 18: 1-15).De drie godinnen, Juno, Venus en Minerva, die in de boorden zijn afgebeeld, komen samen met name voor in het verhaal van het Oordeel van Paris, waarbij ze strijden om wie de mooiste is.3 Omdat er geen relatie te ontdekken valt tussen dat verhaal en dat van Abrahams offer van Isaak, zullen de boorden oorspronkelijk voor een ander type wandtapijt zijn ontworpen.Diverse elementen in de hoofdvoorstelling, zoals Sara bij de schutting, de halfnaakte Isaak, de vuurpot, de kleding van Abraham en de ezel met de ertegen leunende knecht, zijn geïnspireerd op verschillende prenten naar de Antwerpse schilder en tekenaar Maerten de Vos (1532-1603), maar geen enkele figuur of scène is letterlijk van deze prenten overgenomen.4Cat. 191 is voorzien van het stadsmerk van Oudenaarde. Dit merk werd toegepast op de daar vervaardigde wandtapijten vanaf 1545.5Het monogram en het weversmerk die het stadsmerk flankeren, zijn allebei toe te schrijven aan Antoon Robbijns, een van de belangrijkste wevers en tapijthandelaars in Oudenaarde in het begin van de zeventiende eeuw. De merken op cat 191 zijn namelijk allebei, met enkele kleine verschillen, onderdelen van het merk waarmee hij een document uit 1617 ondertekende.6De Meûter ontdekte eerder enige overeenkomsten tussen het weversmerk als dat van rechts op cat 191 met dat van de Oudenaardse wever Pieter van Kercken.7 Diens merk heeft echter nog een V aan de onderzijde waardoor het ...

160. Tafelkleed met een patroon van bloemen en insecten en tafereel van Abraham en de drie engelen binnen een cartouche

... gerekend kan worden tot het type met 'gestrooide bloemen', zijn de bloemen erop eerder met overleg in een stralenpatroon gelegd dan op schijnbaar losse wijze neergestrooid, zoals onder meer wel het geval is bij het tafelkleed van het Deutzenhofje te Amsterdam (cat. 31).In de centraal op het tafelkleed geplaatste voorstelling is de scène uit het Oude Testament weergegeven waarin Abraham te Mamre door drie engelen werd bezocht. Toen Abraham hen water te drinken had gegeven en voedsel had gebracht, profeteerden de engelen dat Sara, de vrouw van Abraham, hoewel reeds op hoge leeftijd, een zoon zou krijgen. Dit Bijbelse maaltijdstafereel is een toepasselijke voorstelling voor op een tafelkleed.Tafelkleden in bloemtapisserie zjn een karakteristiek genre voor de Noordelijke Nederlanden in de zeventiende eeuw. Ze werden onder meer vervaardigd in Gouda en Delft, maar er zijn te weinig gegevens bekend om de overgeleverde voorbeelden toe te kunnen schrijven aan bepaalde productiecentra of werkplaatsen.1Dezelfde compositie als van cat. 160, met straalsgewijs gerang...

200. Dertien fragmenten van zes wandtapijten uit een reeks met de Geschiedenis van Decius Mus

... otte van de wandtapijten voor de Geschiedenis van Decius Mus overgeleverd. Wel is het bestaan van zes ervan vanaf 1675 gedocumenteerd en werd een groep van vier papierkartons nog gesignaleerd op veilingen in de tweede helft van de achttiende eeuw, voor het laatst in 1791 in Londen.14De voorstellingen van de Geschiedenis van Decius Mus zijn een tamelijk getrouwe verbeelding van de historie die wordt verhaald in Titus Livius (59 v.Chr.- 17 AD), Ab urbe condita (VIII, 6, 9, 10).15 Het begint in het jaar 340 v.Chr., wanneer Publius Decius Mus wordt benoemd tot consul, het hoogste ambt van de Romeinse Republiek, als tweede naast consul Titus Manlius Torquatus. Vanwege een politiek geschil met de Latijnen, hun buren en bondgenoten, over onafhankelijkheid en gelijkheid, verklaart Rome in datzelfde jaar de oorlog met de Latijnse volken, de Latijnse Oorlog (340-338 v.Chr.). Volgens het geloof van de Romeinen dient een van de legeraanvoerders uit eerbied voor de goden zijn leven te offeren voor een overwinning door Rome. In het rond Capua opgeslagen legerkamp hebben beide consuls eenzelfde droom hierover. Nadat ze over hun dromen verteld hebben, wordt er een offer gebracht om de betekenis en waarheid van de nachtelijke visioenen te bepalen. Vervolgens worden door de offerpriester, de 'haruspex', de ingewanden van de geslachte offerdieren onderzocht op bevestiging van hetgeen in de dromen werd voorspeld en besproken. Hierbij wordt een onheilspellende afwijking geconstateerd in de lever van de door Decius Mus geofferde stier, terwijl de offerstier van Titus Manlius een voorspoedige uitslag geeft. Als hun beider lot aldus duidelijk is, begeven de twee legeraanvoerders zich in de strijd tegen de Latijnen, elk aan het hoofd van een onderdeel van het Romeinse leger. Op een gegeven moment in de Slag bij de Vesuvius wordt het onderdeel van Decius Mus tot terugtrekken gedwongen door de Latijnen. Hierop wordt het ritueel van de 'devotio' uitgevoerd, waarbij Decius Mus de eed van zelfopoffering aflegt. Hierna werpt Decius Mus zich op zijn paard volop in de strijd tegen de Latijnen, waarbij vele slachtoffers vallen en uiteindelijk ook hijzelf wordt gedood. Dit betekent een keerpunt in de strijd en Titus Manlius weet de overwinning voor Rome te behalen. Aldus offerde Decius Mus zijn leven voor de redding van Rome. Het doorboorde lichaam van Decius Mus krijgt een passende begrafenis die wordt georganiseerd door Titus Manlius.Centraal in het verhaal en tevens in de reeks wandtapijtontwerpen door Rubens staat de zelfopoffering van Decius Mus. Vóór Rubens was er geen verhalende cyclus met dit onderwerp in de beeldende kunst verbeeld, dus ook niet in wandtapijten, noch zou dit na hem weer gebeuren.16Rubens liet zich voor de reconstructie van dit onderdeel van de Romeinse geschiedenis in zijn ontwerpen inspireren door teksten uit de Oudheid, Antieke fresco's, reliëfs en munten en bovendien door het werk van Italiaanse kunstenaars van de Renaissance, zoals de geschilderde reeks van de Triomf van Caesar van Andrea Mantegna en de wandtapijtreeksen van de Handelingen der Apostelen van Rafaëlen de Geschiedenis van Scipio van Giulio Romano.17Het belang van de Decius Musreeks is verder voor het eerst het gebruik van baroktaal in wandtapijten, en ook de toepassing van meer en andere kleuren dan voorheen omdat de olieverfkleuren van de modelli en de grote schilderijen van Rubens en zijn werkplaats het uitgangspunt waren.18De reeks met de Geschiedenis van Decius Mus bestaat uit zes verhalende voorstellingen naar ontwerp van Rubens, in een vaste volgorde: Decius Mus verhaalt zijn droom, Het aanwijzen van het slachtoffer, De inwijding van Decius Mus, De wegzending van de lictoren, De dood van Decius Mus en De lijkstatie van Decius Mus. Hiervan hebben drie wandtapijten een middelgroot horizontaal formaat. De overige drie zijn van monumentaler afmetingen, tot bijna zes meter breed.19 Ook behoren twee zogenaamde passtukken, relatief smalle wandtapijten of entre-fenêtres, met statische composities, eveneens naar ontwerpen van Rubens, tot de reeks: Victoria en Virtus, met twee vrouwelijke personificaties, en De trofee.20 Daarnaast zijn er twee voorstellingen uit de Romeinse geschiedenis die circa 1620-1630 regelmatig aan geweven reeksen met de Geschiedenis van Decius Mus werden toegevoegd: Hieron's geschenk aanvaard door de Romeinse Senaat, naar ontwerp van een kunstenaar uit de omgeving van Rubens, en Mars en Rhea Silvia, naar ontwerp van Rubens zelf.21 In de eigentijdse zeventiende-eeuwse documenten worden nergens titels voor de afzonderlijke voorstellingen van de wandtapijten met de Geschiedenis ...

... Mus, grotendeels door Rubens, in de collectie van de Prins van Liechtenstein, Vaduz - Wenen61 en ook op het modello van deze voorstelling, in de Bayerische Staatsgemäldesammlungen, Staatsgalerie Neuburg, te Neuburg an der Donau,62 is vooral rechts nog iets uitgebreider, met de rest van het lichaam van de haruspex en ook een tweede priester die rechts van hem staat, het lichaam bijna geheel bedekt door een om hem heen gedrapeerde mantel. Ook ontbreekt het middendeel van de figuur van Decius Mus, met de rest van zijn benen, zijn legertenue en meer van de rode mantel. Verder hoort aan de bovenzijde nog een brede strook, met een wolkenlucht en een boom met bladertakken, waarvan een fragment waarschijnlijk gebruikt is als inzetstuk bij cat. 200-a-a/2.Voorgesteld is de uitvoering van het ritueel van de 'devotio', waarbij Decius Mus de eed van zelfopoffering aflegt. Dit heeft plaats in een eenzaam landschap nadat het legeronderdeel van Decius Mus in de Slag van Veseris, bij de Vesuvius, tot terugtrekken wordt gedwongen door de Latijnen en duidelijk wordt dat zijn zelfopoffering de enige manier nog is om een overwinning voor Rome te kunnen behalen, zoals is voorspeld in zijn droom en bevestigd is door d...

... het steigerende witte paard van Decius Mus, daarnaast een gesneuveld donker paard en op de achtergrond aanstormende soldaten.Voorgesteld is hoe Decius Mus, nadat hij de eed van zelfopoffering had afgelegd, zich op zijn paard volop in de strijd tegen de Latijnen heeft geworpen in de Slag van Veseris, bij de Vesuvius, waarbij vele slachtoffers zijn gevallen en ook hijzelf nu wordt gedood. Dit betekent een keerpunt in de strijd en Titus Manlius zal hierop de overwinning voor Rome weten te behalen. Decius Mus offerde zo zijn leven voor de redding van Rome.Deze twee fragmenten van De dood van Decius Mus sluiten vrijwel naadloos op elkaar aan en zijn na de reiniging en conservatie in 2015 niet teruggeplaatst in de lambrisering van de Grote Zaal, maar naast elkaar gehangen in het koetshuis van De Wiersse.74De liggende figuur geheel onderaan op cat. 200-a-d/2 is gekleed in gevechtstenue, terwijl deze op het grote schilderij van De dood van Decius Mus in de Liechtenstein collectie, naakt is, op een lendendoek na.75 Bij de andere overgeleverde wandtapijten van De dood van Deci...

... emd voor de brandstapel van de crematie van Decius Mus.Cat. 200-e/3: Een horizontale strook met boven en links bladertakken en verder een veelheid aan allerlei trofeeën, zoals afgehakte hoofden op stokken, een harnas en helm, verschillende vaandels en insignes, en geheel links de naar links kijkende gezichten van twee trompet- of hoornblazers.Commentaar:Deze twee grote fragmenten en een kleiner fragment maakten oorspronkelijk deel uit van een wandtapijt met De lijkstatie van Decius Mus. Hierop is voorgesteld hoe het dode lichaam van Decius Mus vooraf aan de crematie opgebaard ligt en een passende, volgens Romeins gebruik nachtelijke, begrafenis krijgt, georganiseerd door consul Titus Manlius, die ook de begrafenisrede uitspreekt, wijzend naar het dode lichaam van Decius Mus, te midden van een militaire ceremonie ter ere van Decius Mus en de viering van de overwinning.81 Een tafereel dat zowel droefheid als triomf uitstraalt.Het middendeel van de volledige voorstelling, zoals verbeeld op het grote schilderij van De lijkstatie van Decius Mus naar ontwerp van Rubens uitgevoerd door een bevriende werkplaats, waarschijnlijk van Jacob Jordaens, in de collectie van de Prins van Liechtenstein te Vaduz - Wenen,82 en ook het modello van deze voorstelling in de Bayerische Staatsgemäldesammlungen, Staatsgalerie Neuburg, te Neuburg an der Donau,83 met het met de dieprode aanvoerdersmantel bedekte opgebaarde lichaam van Decius Mus en da...

... n Roma met het beeldje van Victoria). Voor hem langs komt de gebarende rechterhand van een op dezelfde manier geklede tweede legeraanvoerder met opbollende rode mantel en ook een aanvoerdersstaf in zijn opgeheven linkerhand, die samen met hem op de traptreden naar het bordes staat. Linksonder is deels een schuin naar beneden rechts aflopende balustrade zichtbaar. Rechts, onderaan de trap, staat een groepje soldaten, waarbij een gehelmde soldaat met een vaandel met het opschrift SPQR van Rome en geheel r...

The Corpus of Tapestries in the Netherlands: composition and content

... biblical scenes (circa 1525-1560), woven in the Northern or Southern Netherlands, in the chapel of the Museum Sint Anna Aalmoeshuis, a guesthouse or almshouse in Leiden (cat. 158). Two tapestries with scenes from the Old Testament, made in Oudenaarde around 1600, can be found in the Rederijkerskamer Sociëteit 'Trou moet Blycken' in Haarlem (cat. 121), which was founded in 1503, where they have been at least since 1734, although probably even since the early seventeenth century. A much more extensive, and comprehensively documented, ensemble is in the Re...

... auts), after designs by various Haarlem artists (cat. 123 and cat. 124). At the same time, this Haarlem workshop manufactured a large number of cushions with the civic coats of arms (cat. 122) for the same room. Some four decades later, in 1668, the Landscape verdure with hunting scene and the Oud Haarlem castle was delivered by Maximiliaan van der Gucht from Delft for the mayor’s chamber in the Haarlem town hall, where it remains to this day (cat. 120)....

... Seasons (cat. 3). In the late seventeenth century, the series Park Views with Children’s Games and the Spaen coat of arms, which was likely woven in Antwerp in around 1661-1691, was transferred from another castle belonging to the Spaen family and installed at Kasteel Biljoen near Velp (cat. 193). Kasteel Biljoen also contains a room, at least since 1872, lined with five Landscape verdures with Animals (cat. 192), of which four were probably produced by Maximiliaan van der Gucht in Delft in around 1650-1675, and the fifth by Alexander Baert in Amsterdam in circa 1710.In the case of several other tapestry interiors that have long been present in their current locations in castles, it is not entirely clear when they were acquired. These include a series of Landscape verdures with birds, woven in Aubusson in the last quarter of the seventeenth century at Kasteel Keppel in Laag-Keppel (cat. 138), and a series of Forest Landscapes with children playing, produced in the Northern Netherlands in the first half of the eighteenth century at Kasteel Endegeest in Oegstgeest (cat. 164)....

... red for a specific room in the building. Among these, a remarkable and early example can be found in the wedding hall o...

... h century (cat. 51).Tapestries are ideally suited to furnish palaces. Although no royal collection of tapestries exists in the Netherlands, two fine tapestries from a series of the Story of Rinaldo and Armida, manufactured in Paris by Alexander de Comans’ workshop (circa 1635-1650) (cat. 34) were purchased for the interior of the Royal Palace on the Dam in Amsterdam.Sixteen tapestries were collected for the interior of Paleis Het Loo ...

... of Joseph (cat. 87). An eighteenth-century cluster, made in Berlin, forms two pilasters and an entre-fenêtre with flower vase (cat. 90) and two tapestries from a series Heroes from Greek Mythology and the Prussian Arms (cat. 91), made by Pierre Mercier around the coronation of King Frederick I of Prussia in 1701, a Landscape verdure with fable by La Fontaine (circa 1750-1765) (cat. 92) and two Carpets with vines and flowers in rococo style, woven by Charles Vignes Erben (circa 1765) (cat. 93). The other tapestry-woven objects in Huis Doorn were produced in Franc...

... lso within the Corpus of Tapestries in the Netherlands) being three large tapestries from a series depicting the Redemption of Man, probably woven in Brussels by Pieter van Aelst in the early sixteenth century (cat. 125). (Fig...

... g the Conversation of the ladies, produced in Oudenaarde around 1700-1710 (cat. 85).An attractive tapestry from a series with the Story of Cyrus, based on a design by Michiel Coxcie and possibly made in Antwerp around 1600 (cat. 39) was acquired in the last decade of the twentieth century for the Museum Geelvinck Hinlopen Huis, which was then located at Herengracht 518 in Amsterdam. In 2016, the museum was relocated to Zutphen....

... ieces produced in Aubusson in France, a Landscape verdure with two cranes from circa 1680-1700 (cat. 26) and a Landscape verdure with two women catching birds from around 1675-1725 (cat. 25). Also woven in Aubusson around 1750-1760 is a Cushion with Orpheus and the animals, that originally served as upholstery for a chair and which was purchased by the museum (cat. 29).The Dordrechts Museum/Huis van Gijn acquired six tapestries from a private collection. The oldest of these is a large fragment of a tapestry from a series of the Story of Julius Caesar after a design attributed to Pieter Coecke van Aelst and produced in Brussels around 1550 (cat. 98), and a tapestry depicting Jupiter and Juno, presumably also woven in Brussels around 1550-1560 (cat. 99). Dating from the seventeenth century are The judgement of Paris, possibly manufactured in Oudenaarde, circa 1670-1700 (cat. 103), Wild boar hunt and two coats of arms, circa 1600-1625, woven in Oudenaarde or Aubusson (cat. 100), as well as a Landscape verdure with falcon and dove, in the second half of the seventeenth century (cat. 101).In 1953, the Centraal Museum in Utrecht acquired a tapestry of The Capture of Rome from a series depicting the Story of Alarik, manufactured in Aubusson in the second half of the seventeenth century (cat. 186). In addition, this museum boasts various cushions with coats of arms, thanks to a long-term loan. First of all, these are four cushions with the coat of arms of Rotterdam, of which three were probably woven by the Delft workshop of the Van der Gucht family in 1679, 1689 and around 1675-1700 and a fourth manufactured in 1740 by the Weduwe Alexander Baert en zonen in Amsterdam (cat. 187). There is also a Cushion with the Arms of Holland in the Hollandse Tuin, manufactured in the Northern Netherlands in around 1680-1700 (cat. 188), a Cushion cover with symbolic representation of the College of the Groote Visscherij, possibly woven in Delft around 1650-1740 (cat. 185) and a Cushion with the Arms of the Board of the Opperdijkgraaf and the local officials of the water board of Putten, or the Ring of Putten, manufactured in the Northern Netherlands, circa 1730-1750 (cat. 189)....

... Rotterdam’s collection includes a Landscape verdure with panther hunt, woven in Oudenaarde, circa 1580-1600 (cat. 174), a variety of cushions with coats of arms, such as Three cushions with the Civic Arms of Rotterdam, manufactured by the Weduwe Alexander Baert en zonen in Amsterdam in 1750, 1763 and 1766 (cat. 180), a Cushion with the coat of arms of Holland in the Hollandse Tuin, woven in the Northern Netherlands, circa 1680-1700 (cat. 176), a Cushion with the symbolic representation of the College of the Groote Visscherij, possibly made in Delft in about 1650-1740 (cat. 175), a Cushion with the Arms of the Council of Flanders, woven in the Northern Netherlands, circa 1680-1720 (cat. 177), a Cushion with the Arms of the Admiralty of the Maze, manufactured in the Netherlands in 1709 (cat. 178) and a Cushion with the Arms of the Board of Opperdijkgraaf and the local officials of the water board of Putten, or the Ring of Putten, made in the Northern Netherlands, circa 1730-1750 (cat. 179). The collection of the former Stedelijk Museum Zwolle includes a Cushion with the Arms of Overijssel, by Alexander Baert from Amsterdam in 1718 (cat. 211)....

... and the local officials of the water board of Putten, or the Ring of Putten, circa 1670-1700 (cat. 149) and a Cushion with the Arms of the Court of Holland, Zeeland and West-Friesland, circa 1700-1770 (cat. 150). A Cushion with the Arms of Overijssel was manufactured by the Weduwe Alexander Baert en zonen in Amsterdam in 1735 (cat. 151). Finally, the collection contains a tapestry fragment with Medallion with unicorn in landscape, made in the Northern or Southern Netherlands in the first half of the seventeenth century (cat. 145).The Singer Museum in Laren houses several tapestries and smaller tapestry-woven objects from the estate of the American collectors couple William and Anna Singer-Brugh, who befriended many artists. The collection includes a Landscape verdure with mythological scene, probably manufactured in Oudenaarde around 1700-1750 (cat. 143), a Landscape verdure with bird, from Aubusson or Felletin, from circa 1700-1750 (cat. 142), a Tapestry strip with vases with flowers and fruit and angel heads (probably an antependium), presumably made in Germany around 1600 (cat. 141), a Fragment of a vertical tapestry border, from the Southern Netherlands, circa 1550-1600 (cat. 140) and a Four-piece screen of tapestry fragments with landscapes, animals and rural scenes, believed to have been woven in Brussels around 1550-1575 (cat. 139)....

... red as (art) historical examples, but there are no real overviews anywhere....

... lection consists of a tapestry with the Adoration of the Magi, possibly made in Brussels around 1510-1515 (cat. 168), a fragment with Millefleurs with animals (cat. 169) and a low tapestry with Scenes from the Life of Mary (cat. 170), both on loan from the RCE and woven in the Southern Netherlands in the first quarter of the sixteenth century, a Landscape verdure with hunting scenes, probably made in Enghien around 1575-1600 (cat. 171) and a tapestry of Earth based on a design by Charles Le Brun, manufactured in Brussels around 1700-1725 (cat. 173)....

... n Brussels by Jan I Raes, circa 1642-1651 (cat. 47). The Museum Catharijneconvent in Utrecht owns two tapestries from Oudenaarde from the early seventeenth century featuring Isaac carries the wood and The sacrifice of Isaac, which had already been the property of its predecessor, the Aartsbisshoppelijk Museum in Utrecht (Fig.20) Finally, the Museum Stad Appingedam at one point acquired a large fragment of a Landscape Verdure, made in Aubusson around 1675-1700 (cat. 45), which came from an estate located near this city....

... red in the Northern Netherlands, circa 1660-1680, now in Kasteel Hoensbroek (cat. 9), and a Landscape verdure with animals, woven in Oudenaarde or Aubusson around 1700-1750, that was stolen in 1988 (cat. 15). The CollectieCentrum Nederland in Amersfoort houses an Unidentified scene from Oudenaarde, circa 1600 (cat. 7), a Grotesque with an allegorical female figure, executed in Schwabach in Germany between 1716 and 1740 (cat. 16) and a Landscape with ducks, swan, hunting dog and goat made in Oudenaarde in the second quarter of the eighteenth century (cat. 18).Also currently in Amersfoort are a Landscape verdure with two peasant women with a goat, woven in Oudenaarde, circa 1700-1735 (cat. 13), a tapestry depicting Byblis turning into a spring, from the Southern Netherlands around 1700-1725 (cat. 14), which belongs to the same series as three Landscape verdures with scenes from Ovid’s Metamorphoses in Slot Zeist, the Landscape verdure with Juno, Minerva and Venus, probably manufactured in Aubusson around 1750 (cat. 20) and a Landscape verdure with birds from Oudenaarde from about 1670-1700 (cat. 10)....

History of tapestries in Western Europe

... technique in Ancient Egypt around a thousand years before Christ. We also know of specimens from the Incas in Peru dating as far back as three hundred years before Christ. The technique was also used very early on in China and Greece.In Western Europe, we find the first traces of tapestry weav...

... Hundred Years’ War (1337-1453). The weaving workshops closed, and many weavers were forced to flee.In Flanders (hereafter referred to as the Southern Netherlands) at that time, tapestry production was greatly stimulated by the Court of Burgundy. The Burg...

... ting. This contrasts with medieval tapestries, which almost always featured several scenes from the story juxtaposed.The painterly principle of suggesting depth through the rules of perspective is also applied in the weave using fine yarns and a seemingly endless range of yarn shades, with stunning results.This method is based on a full-sized example, painted in extreme detail, known as the cartoon. This greatly reduces the weaver’s input in interpreting the representation, in contrast with the tradition in the fifteenth century, when weavers often largely determined the depiction, sometimes aided by examples from other tapestries, prints or miniatures.Thanks to their innovative nature, the tapestries after Raphael’s designs, most notably the series of the Acts of the Apostles, had an enormous influence on the tapestries...

... ws that the cities and often also the workshops here applied their own types of borders, which facilitates attributions to certain centres.Although the Southern Netherlands were the most important to the tapestry production in the sixteenth century, tapestries were, at the time, also manufactured in other European countries, such as France and Italy, albeit on a smaller scale.The history of the production of tapestries in the Northern Netherlands, the region we now know as the Netherlands, begins around 1550. In the last quarter of the sixteenth century, the revolt against Spanish ...

... to compete with the production centres in the Southern Netherlands. The Gobelins were primarily concerned with the execution of royal commissions. (Fig. 6) The Manufacture Royale in Beauvais, established around the same time, predominantly supplied tapestries to clients outside the French court. In addition, quite a few landscape verdure tapestries and narrative scenes, mostly of a rather coarse quality, came out of Aubusson and were intended for the trade with a broad clientele.In the eighteenth century, in France, a change occurred in the way tapestry was viewed. The relationship with painting became ever more profound. This was reflected, among other things, in the application of tapestry borders as imitations of picture frames. Additionally, a new approach to the interior developed in France in the eighteenth century, whereby a new type of tapestry was incorporated in a decorative ensemble. (Fig. 7) The tapestries – usually without decorative borders – were integrated in the wainscoting and combined with matching tapestry upholstery on the furniture. Furthermore, the colours became lighter and featured many pastel hues, just as in rococo paintings. The depictions also became more ethereal and smaller and were often placed in elaborate decorative compositions. Most tapestry for furniture was woven in Beauvais and Aubusson, although the Gobelins did produce some fine ensembles for the French court.While in previous centuries the Southern Netherlands were at the forefront of developments in the art of tapestry, the eighteenth century saw attention turning towards France. Several large workshops were still active though, especially in Brussels, such as those of Judocus de Vos and the Leyniers and Van der Borcht families. The city of Oudenaarde remained known in particular for the landscape verdure tapestries, often featuring animals. (Fig. 8) In the second half of the eighteenth century only a few tapestry workshops remained operational, and these too closed their doors by the end of that century. Not until the nineteenth century would new weaving workshops emerge, notably in the city of Malines, but the activity was but a pale shadow of the rich history of the previous centuries.Almost the only worksh...

Motivation and history of the project

... out limit or be exposed to much light. That is why so many tapestries are stored rolled up and out of sight in museum depots. And as the saying goes: out ...

... therlands and for several years, her work was funded by Elisabeth Kalf’s inheritance.Following Willemijn Fock’s retirement from her position as professor in Leiden in 2007, the material of the Corpus of Tapestries in the Netherlands, particularly that which had been bequeathed by Elisabeth Kalf, was transferred to the RKD – the Netherlands Institute for Art History in The Hague. The last volume of the Corpus of Tapestries in the Netherlands is now also being published in collaboration with the RKD. ...

... , Laveissière 2005 and Bertrand 2013 about Aubusson. Furthermore, several important overviews of tapestries and tapestry-woven objects were gratefully used, such as Delmarcel 1999, Campbell 2002, Campbell 2007a and Mertens 2008; and moreover, various collection catalogues, such as Hartkamp-Jonxis, Smit 2004 (Rijksmuseum Amsterdam), Brosens 2008 (Art Institute, Chicago), Eberhard Cotton 2010 (Toms Collection, Lausanne), Cleland, Karafel 2017 (Burrell Collection, Glasgow) and Delmarcel, De Meûter 2023 (Cinquantenaire, Brussels). Finally, the standard work by Van Ysselsteyn from 1936 still serves as an important source of information about tapestries from the Northern Netherlands.Due to the high volume of the material and the many possibilities provided by RKD Studies and the RKD databases, volume III of the Corpus of Tapestries in the Netherlands will only be published digitally. Apart from the English translation of the Motivation and Introduction, it will appear in its originally written Dutch form.Practical explanations of the text composition and terms usedThe order in which series of tapestries in interiors is dealt with basically runs from the right of the windows and then clockwise. However, some exceptions have been made to this due to the sequence of the presented history.In the heraldic descriptions of the depicted coats of arms only the heraldic names gold and silver are applied (this also applies to the actual colours yellow and white) and the term natural colour. Otherwise, the contemporary names of the colours are used, for example red instead of the heraldic term ‘gules’. If gold or silver thread is actually used in the object, then this will be specified in the factual data.The biographical information of the various artists and tapestry weavers that were involved in the creation of the tapestries and tapestry-woven objects is generally not included in the related catalogue entry but have been placed in separate biographies. These were written by Esther Verkaik and also partly by Hillie Smit. The relevant information can be found in the RKDartists’ database (see the links), in which these biographies were placed....

131. Kussen met het wapen van Gouda

... te Brussel geleverd zijn in 1782, het jaartal dat in het kussen is ingeweven. Voor dat jaar is van 'Jacobus van der Borght, fabriqueur van tapyten' de leverantie gedocumenteerd van vijf kussenbladen in tapisserie 'voor de vroedschap der stadt Gouda'.3 Drie van deze kussenbladen werden tot kussens gemaakt door Sara Willebeek, de echtgenote van Abraham Willebeek, die van 1769 tot 1782 de opmaak van de vroedschapskussens van Gouda verzorgde. De andere twee kussens werden opgemaakt door 'de huysvrouw van Jacob Staal', die van 1782 tot 1791 de Goudse kussens maakte. De prijs van de kussenbladen in tapisserie was 30 gulden per stuk...

125. Drie wandtapijten uit een reeks van tien met de Verlossing van de Mens

... onder de titel Verlossing van de Mens (in het Engels: Redemption of Man).1 In zestiende-eeuwse Engelse docume...

... n volgt, eindigend met de kruisiging, die te zien is boven een groot gevecht tussen de Deugden en de Ondeugden. De verdere voorstellingen tonen de Opstanding van Christus samen met de redding uit de hel, de Hemelvaart van Christus en de verzoening van de Mens met God, en tenslotte het Laatste Oordeel met de overwinning van de Deugden over de Ondeugden. In de beneden...

... een deel van Opstanding en het Laatste Oordeel, bevinden zich tegenwoordig respectievelijk in het Museum of Fine Arts in Boston,9 het Art Institute van Chicago,10 en in het Louvre in Parijs.11 Volgens de negentiende-eeuwse auteur Alfred Michiels zou de reeks met de Verlossing van de Mens uit de collectie Berwick en Alba zich in de zestiende en zeventiende eeuw hebben bevonden in het kasteel van Duurstede bij Utrecht. Ze zouden afkomstig zijn uit het bezit van Phi...

1.2 The fully autograph paintings

... e two individual portraits that Hals created in the same period, depict the elegant Amsterdam citizens Nicolaes Hasselaer (1593-1635) [1] and his second wife, Sara Wolphaerts van Diemen (1594-1667) [2]. Hasselaer was a wealthy brewer, member of the Dutch delegation to Moscow in 1616, regent of the Amsterdam orphanage...

... as decisively as its pendant, which may also have been due to a desire of the patron. Instead, the painter employed his characteristic observation of light gradations and the rhythm of his brushstrokes for the rendering of the sumptuous dress [6]. The brushwork is striking in its seemingly playful mapping of individual visual impressions. The illusion of the fabric’s surface, the spatial quality of the fabric panels, and the openings in the slits are depicted by accurate...

A1.24 - A1.34

... riginal and convincing design of the hands of the boy depicted in front. At an unknown date, the wrongly foreshortened hand of the other boy has been inserted, and the raised hand of the lute player has been partly overpainted. Since then, that hand got damaged on the thumb and the little finger, and the hand on the lute’s neck was equally mangled. Besides, a much too wide bulge of hair was added to the right of his neck. Furthermore, all areas of the hair have been overpainted in a manner which differs from that of Hals. The mezzotint by Vaillant was created after the painted variant (B5). Both show a more recent style of dress, with the white cuffs on the sleeves and the absence of a white collar. The comparison with these artworks also suggests that Two boys singing was cut along the left hand side and that its entire lower right half is covered by overpainting and retouches....

... of visual communication. If we want to ascertain what Hals and his contemporaries saw when looking at the present picture, there are helpful observations made by Marcus Dekiert in his review of Martina Sitt’s 2003 interpretation.4The present painting was restored in 1959/1960 at the Berlin Gemäldegalerie by Hans Böhm. His examinations revealed that a strip of canvas, featuring a depiction of a book that was clearly not done by Hals, had later been added to the lower edge [5].5 Today, this strip is covered by the frame. However, it is not clear whether the picture may have included such a motif in the first place. Unfortunately, the above-mentioned restoration obliterated the foreshortened upper arm of the boy, that was originally visible behind the spread hand. This area has now unfortunately become incomprehensible in its appearance. A restoration and clarification of the components would be desirable....

... Sara Andriesdr. Hessix, 1626...

... h a fascinating moment in the performance of an actor [6]. As in the Utrecht painters' half-length figures, Hals's youth wears a beret with a feather and a toga-style cloak that indicate his role. The literature about the painting has repeatedly referred to Shakespeare's Hamlet; but it is not clear whether Hals or his patrons and buyers were familiar with this play or not. In 1962, Slive still thought it possible.9 Nevertheless, all authors agree that the Vanitas and Memento Mori theme represented a wi...

... ely painted earlier than the faces on the left, which are lighter and painted more loosely. The emptied wineglass held by the seated captain De Wael (2) in the center foreground is a recurring motif in genre paintings by the Hals workshop. The gesture has been interpreted in different ways, most recently by Koos Levy-de Halm as an admonition to temperance.11 Overall, this commissioned group portrait comes very close to the genre subject of a merry company. We must assume that the individual gestures and body postures were read in a similar way as in genre scenes, either as individual allusions and hints – thus transcending our customary perception.It seems likely that the heads and hands were painted on the basis of individual studies. At least two of the hands in the present picture reappear in other paintings from the Hals workshop: the hand of Michiel de Wael (2), holding a glass recurs in Boy with a lute and a wineglass (A4.2.7) and the open hand of Nicolaes le Febure (3) on the outer right is the same as that in the 1627 Portrait of a man (A4.1.6). The latter hand is either an uncorrected assistant’s contribution, or disfigured by later overpainting The difference in quality between the individual hands in the present group portrait is noticeable and a restorer’s assessment would be useful for further interpretation. For one thing, there are hands (1, Druyvesteyn; 2, De Wael and 7, Olycan) and gloves (8, Van Offenberch and 10, Schout) which were brilliantly developed out of the movement of the brush. These stand in contrast with other softly and hesitantly executed fists and fingers (3, Le Febure; 5, Boudewijnsz. and 6, Coning). The same contrast in execution can be found, yet not quite as distinctly, between some of the faces. While all other heads show the delicate touches of Hals’s brushwork, the faces of Coning (6) and Koets (11) have areas with a less concentrated, more viscous application of paint. The cheek, nose, mouth and chin in the face of Coning (6) are evidently a hesitantly applied design, on which Hals only placed individual finishing accents. The ear appears unfinished. The face, collar and hair of the servant Koets (11) were, however, left in a softer stage of execution, which was probably carried out on the basis of Hals’s portrait...

... in the background was removed [10]. Instead, the back of the chair and a flat back wall appeared, as well as the inscription and the date 1627. The picture was probably trimmed on both s...

... de Wild (1899-1969).14 When the picture was auctioned in 1895 in London, it was described as Man with a wine glass and depicted a merry drinker with a red beret on his head, holding a glass goblet [11].15 By 1927, after the painting had been donated to the museum in Edinburgh some ten years earlier, D...